A
AAC (Advanced Audio Coding) - algorytm kompresji plików audio. Rozszerzenie nazwy pliku skompresowanego tym algorytmem.
A-DAT - cyfrowy magnetofon wielośladowy, w którym nośnikiem danych jest kaseta wideo S-VHS lub Hi-8.
AFL (After Fade Listen) - posyłanie sygnału po regulacji siły głosu.
Akustyka - dział fizyki zajmujący się procesami związanymi z wytwarzaniem, rozchodzeniem się i odbiorem fal dźwiękowych.
Aliasing - niekorzystne zjawisko zachodzące podczas próbkowania, polegające na nakładaniu na sygnał niepożądanych częstotliwości harmonicznych.
Alikwoty - tony składowe dźwięku, tworzące w stosunku do tonu podstawowego (decydującego o wysokości dźwięku) postęp arytmetyczny (1:2:3:4:5). Wpływają w istotny sposób na barwę dźwięku.
Amp (amplifier) – patrz: wzmacniacz.
Amper [A] - jednostka natężenia prądu elektrycznego.
Amplituda - wysokość fali; wartość, o jaką fala wznosi się lub opada względem zera.
Analogowo-cyfrowy przetwornik - element dokonujący przetwarzania przebiegu sygnału analogowego na formę cyfrową.
Analogowy sygnał - sygnał w postaci przebiegu ciągłego, w którym dane są prezentowane jako wielkości fizyczne.
Attack - szybkość zadziałania układu (w procesorach dynamicznych opóźnienie zadziałania).
AUX - pokrętła w mikserze, umożliwiające dokonanie odrębnego miksu pomocniczego w celu wysłania na odsłuch sceniczny lub efekt.
Na początek
B
Barwa dźwięku - obecność określonych częstotliwości składowych, decydujących o brzmieniu.
Bas, basy - potoczne określenie najniższego zakresu pasma akustycznego, do ok. 500 Hz.
Bit - najmniejsza jednostka informacji cyfrowej, reprezentowana przez wartość „zero" lub „jeden".
Bufor – patrz: cache.
Bus - szyna zbiorcza, miejsce sumowania sygnałów z różnych źródeł.
Na początek
C
Cache - wydzielony obszar szybkiej pamięci, przeznaczonej głównie do przechowywania szczególnie często używanych danych.
Cannon - potoczne określenie wtyków mikrofonowych typu XLR-3 pochodzące od nazwy firmy, która je produkuje.
Channel – patrz: kanał.
Cinch - typ gniazda połączeniowego, stosowanego w sprzęcie hi-fi i wideo.
Clipping - zniekształcenia powstające przy przekroczeniu dopuszczalnej wielkości sygnału w torze akustycznym - przesterowanie.
CMR - Common Mode Rejection - tłumienie składowej wspólnej w wejściach symetrycznych.
Codec - patrz: kodek.
Compact cassette - znormalizowany typ kasety magnetofonowej z taśmą magnetyczną, przeznaczonej do nagrań analogowych. Opracowany przez firmę Philips.
CR (Control Room) - pomieszczenie odsłuchowe.
Crossfade - przemiksowanie, płynne przejście z jednego fragmentu na drugi.
Crossover - zwrotnica umożliwiająca rozdzielenie sygnału na dwa lub więcej pasm.
Cueing - przygotowanie sygnału gotowego do emisji lub nagrania, poprawnego pod względem poziomu, barw, panoram, itp.
Cyfrowy sygnał - sygnał zapisany pod postacią serii próbek, reprezentującymi swymi wartościami przebieg (amplitudę) sygnału.
Cyfryzacja - zmiana sygnału analogowego na cyfrowy.
Częstotliwość Nyquista - najwyższa dopuszczalna częstotliwość sygnału analogowego próbkowana przy danej częstotliwości próbkowania. Ich wzajemny stosunek wynosi 1:2, tak więc przy częstotliwości próbkowania 32 kHz częstotliwość Nyquista to 16.kHz.
Częstotliwość odcięcia - parametr określający częstotliwość graniczną dla pasma przenoszonego przez dane urządzenie.
Częstotliwość próbkowania - wartość wyrażona w Hz, określająca, ile razy w ciągu jednej sekundy pobrano próbkę sygnału analogowego do kwantyzacji.
Na początek
D
DAT (Digital Audio Tape) - ogólne określenie magnetofonu cyfrowego.
dBm - wyrażenie w decybelach poziomu w stosunku do mocy 1 mW wydzielanej na impedancji 600 Q przy napięciu 0,775 VRMS.
dBu - poziom sygnału w dB w odniesieniu do napięcia 0,775 VRMS niezależnie od impedancji.
dBV - poziom sygnału w dB w odniesieniu do napięcia 1 VRMS niezależnie od impedancji (dBV + 2,2 dB = dBu).
DCC (Digital Compact Cassette) - typ magnetofonu cyfrowego, opracowany przez firmę Philips, w którym nośnikiem jest taśma w kasecie zbliżonej do standardowego typu Compact. Magnetofony te mogły także odczytywać nagrania analogowe na typowych kasetach Compact. Produkcja ich została zakończona w 1996 roku.
Decay – rozpad.
Decybel [dB] - podstawowa jednostka głośności. Jeden decybel to minimalna zmiana głośności, jaka może rozróżnić człowiek. Skala w decybelach jest skalą logarytmiczną, co wynika z właściwości ucha ludzkiego.
Dekompresja - procedura odwrotna do kompresji danych.
Delay (opóźnienie) - opóźnienie sygnału przetworzonego w stosunku do źródłowego. Potocznie - urządzenie lub procedura w programie, wytwarzające tego typu efekt w przetwarzanym sygnale.
Digitalizacja - patrz: cyfryzacja
Dithering - proces polegający na dodaniu do sygnału cyfrowego tzw. szumu linearyzującego, którego zadaniem jest „pokrycie" szumów kwantyzacji.
DLS (Down Loadable Sample) - system oraz rozszerzenie plików z bankami brzmień umożliwiające kartom muzycznym korzystanie ze cyfrowych próbek dźwięków umieszczonych w pamięci RAM komputera.
Dopplera efekt - zmiana częstotliwości odbieranej fali dźwiękowej, kiedy jej źródło i słuchacz znajdują się w ruchu względem siebie. Przy szybkim zbliżaniu się źródła słuchacz słyszy ton coraz wyższy, przy oddalaniu się - coraz niższy.
Drag - przesuwanie.
Dry - suchy, czysty sygnał przesyłany z wejścia na wyjście (bez efektu).
DSP (Digital Signal Processing) - określenie cyfrowego przetwarzania sygnałów. Procesor DSP to specjalny układ, pośredniczący w tej obróbce.
Dubling - zdwojenie głosu poprzez wprowadzenie dodatkowego sygnału opóźnionego od 20 do 50 ms.
Dynamika - odstęp między najgłośniejszym, niezniekształconym sygnałem, a najcichszym - szumem.
Na początek
E
Echo - odbicie dźwięku od przeszkody, powracające do miejsca emisji dźwięku. Także - nazwa urządzenia lub procedury opóźniającej, wywołującej echo poprzez odpowiednią manipulację sygnałem.
Elektroakustyka - dział akustyki zajmujący się problematyką przetwarzania energii akustycznej w elektryczną i odwrotnie.
Equalizacja - regulacja charakterystyki częstotliwościowej.
Equalizer – patrz: korektor.
Na początek
F
Fader - potencjometr do regulacji głośności.
Falanger - efekt polegający na powolnym wyprowadzaniu i opóźnieniu fazy sygnału, w wyniku czego jego częstotliwość ulega lekkiemu podwyższaniu i obniżaniu, dźwięk jest niestabilny.
Filtr - układ elektroniczny, obwód albo procedura w programie służące do tłumienia (odcinania) lub wzmacniania określonych częstotliwości. Filtry dzielą się na aktywne (ze wzmacniaczami) i pasywne.
Filtr dolnoprzepustowy - filtr tłumiący (odcinający) częstotliwości z zakresu powyżej ustalonej częstotliwości odcięcia.
Filtr górnoprzepustowy - filtr tłumiący (odcinający) częstotliwości z zakresu poniżej ustalonej częstotliwości odcięcia.
Filtr przeciwszumowy - filtr służący do redukcji szumów.
FOH (Front of House) - nagłośnienie główne.
Fon - jednostka głośności odpowiadająca subiektywnemu wrażeniu. Dla częstotliwości 1 kHz natężenie dźwięku w decybelach jest równe wrażeniu głośności w fonach.
Frequency - częstotliwość, ilość drgań na sekundę wyrażona w hercach [Hz].
Fs - sampling frequency - częstotliwość próbkowania (ilość pomiarów na sekundę).
Fuzz - efekt dający możliwość kontrolowanego przesterowania sygnału.
Na początek
G
GAIN - wzmocnienie, potencjometr do ustalania czułości wejścia w stole mikserskim.
Generator fal dźwiękowych - układ elektroniczny lub procedura w programie, służąca do wytwarzania przebiegów sygnału o różnym kształcie amplitudy. Zazwyczaj stosuje się generatory fal sinusoidalnych, piłokształtnych, trójkątnych i kwadratowych, które można wzajemnie nakładać na siebie, tworząc przebiegi o zróżnicowanej charakterystyce.
Głośność - subiektywne odczucie natężenia dźwięku.
GM (General MIDI) - specyfikacja, głównie rozkładu instrumentów oraz poleceń MIDI.
Ground - ziemia, masa, punkt wspólny w układzie posiadający zerowy potencjał.
Ground loop - pętla masy powstająca, gdy kilka urządzeń ma połączony potencjał zerowy za pomocą dwóch lub więcej przewodów (często jest przyczyną powstawania przydźwięków i zakłóceń w systemach nagłośnieniowych).
GS MIDI - rozszerzona specyfikacja GM (zwiększono liczbę instrumentów oraz poleceń MIDI) opracowana przez firmę Roland, wykorzystywana w kartach muzycznych.
Na początek
H
Haasa efekt - polegający na przemieszczaniu pozornego źródła dźwięku w obrazie dźwiękowym na skutek opóźnienia sygnałów lewego i prawego kanału o czas kilku ms. Dźwięk słyszany jest z tej strony, gdzie emitowany jest wcześniej.
Harmoniczne częstotliwości - składowe widma akustycznego o częstotliwościach równych wielokrotności tonu podstawowego. Harmoniczne decydują o barwie dźwięku.
Headroom - odstęp od przesterowania, ”przestrzeń”, różnica między najgłośniejszym dźwiękiem sygnału a możliwościami toru akustycznego, wyrażana w decybelach.
Herc (Hertz) [Hz] - jednostka częstotliwości - ilość drgań na sekundę.
Hi-fi - skrót od angielskiego terminu high fidelity, często używany do oznaczania domowego sprzętu audio wysokiej jakości.
Na początek
I
Impedancja - oporność dla prądu zmiennego.
Impuls - przebieg sygnału o bardzo krótkim czasie trwania.
INPUT - wejście, gniazdo, do którego wprowadzany jest sygnał.
INSERT - gniazdo umożliwiające „rozpięcie" kanału, wyjście na układ zewnętrzny, np. kompresor i wejście z powrotem na ten sam kanał.
Na początek
J
Na początek
K
Kanał - zestaw regulatorów i wzmacniaczy dotyczący jednego źródła.
Karta dźwiękowa/muzyczna - karta rozszerzająca do komputera PC, zapewniająca pecetowi zdolność do zapisywania i odtwarzania dźwięku.
Knee - kolano, zagięcie charakterystyki np. kompresora.
Kodek - określenie zespołu układów lub procedur programowych kodujących i dekodujących dowolny sygnał lub dane; spolszczony skrót od angielskiego terminu codec (COder-DECoder). W kartach muzycznych: układ zawierający przede wszystkim przetworniki AC i CA oraz dodatkowo inne elementy: mikser, przedwzmacniacz etc.
Kompresja danych – pakowanie danych, procedura polegająca na przetworzeniu danych w taki sposób, żeby usunąć ich część w celu zmniejszenia objętości pliku. Kompresja bezstratna umożliwia późniejsze odzyskanie usuniętych fragmentów, kompresja stratna polega na całkowitym usunięciu niektórych danych, jednak bez większej szkody dla integralności pliku.
Kompresja sygnału - zmniejszenie dynamiki sygnału poprzez zmniejszenie najwyższych poziomów w określonym stopniu.
Kompresor danych - oprogramowanie, wykonujące kompresję danych, pakowanie, zmniejszanie rozmiaru.
Kompresor sygnału – program lub sprzęt poprawiający dynamikę sygnału.
Korektor graficzny (Graphic EQ) - equalizer, korektor, w którym pasmo jest podzielone na równe części. Poziom w zakresie każdej z tych części regulowany jest osobnym suwakiem.
Korektor paragraficzny - kombinacja korektora graficznego i parametrycznego.
Korektor parametryczny (Parametric EQ) - korektor, w którym podział pasma jest płynny i może być w szerokim zakresie zmieniany przez użytkownika - umożliwia precyzyjną korekcję brzmienia poprzez możliwość wyboru częstotliwości i obszaru, w którym jest korygowane wzmocnienie.
Kwantyzacja - wyrównywanie pomierzonych wartości kolejnych próbek do wartości najbliższego przedziału kwantowania, a więc zaokrąglanie ich do pełnych liczb.
Na początek
L
Level - poziom sygnału, napięcia, mocy itp.
Loudness - głośność. W niektórych wzmacniaczach audio określany jest tym słowem tzw. kontur, czyli układ elektroniczny, który w momencie obniżania sumarycznego poziomu głośności zaczyna podnosić skrajne częstotliwości pasma.
Na początek
M
Magnetofon - urządzenie nagrywające sygnał na taśmie magnetycznej.
MID - standard pliku muzycznego, zapisanego w postaci komunikatów MIDI.
MIDI (Musical Instrument Digital Interface) - specyfikacja określająca sposób przesyłania danych dotyczących odtwarzania muzyki, komunikowania się pomiędzy urządzeniami MIDI oraz rozkład instrumentów w tzw. banku brzmień.
Miernik wysterowania - VU-meter, miernik dokonujący pomiarów poziomu szczytów sygnałowych umożliwiający dokładną kontrolę dynamiki sygnału.
Mixer - mikser, konsoleta, konsola, stół mikserski - urządzenie umożliwiające sumowanie w dowolnych proporcjach sygnałów z wielu źródeł i posyłanie ich na wspólne wyjście (lub wyjścia).
Monitory odsłuchowe - w przypadku nagłośnienia są to głośniki umożliwiające wzajemną słyszalność wykonawcom na scenie. W nagraniach są to wzorcowe głośniki lub słuchawki umożliwiające kontrolę słuchową rejestrowanego materiału.
Mono - pojedynczy, jednokanałowy.
MP3 - rozszerzenie nazwy pliku z danymi skompresowanymi algorytmem MPEG Layer 3.
MPEG Layer 3 - algorytm kompresji danych dźwiękowych.
Mute - wyciszenie, wyłączenie kanału.
Na początek
N
Nadpróbkowanie - dodatkowe próbkowanie sygnału pomiędzy próbkami zasadniczymi, zwiększające precyzję procesu próbkowania i ułatwiające zmniejszenie szumów kwantyzacji. Wykonywane jest poprzez obliczanie dodatkowych wartości na podstawie już istniejących.
Nagranie - potocznie zapis sygnału dźwiękowego (analogowego lub cyfrowego) na jakimś nośniku, umożliwiający jego późniejsze wielokrotne odtwarzanie.
Niesymetryczny (unbalanced) - określenie rodzaju kabla, napięcie jest podawane między wyjściem i masą.
Noise - hałas, szum.
Noise floor - poziom szumów własnych urządzenia lub poziom hałasów w pomieszczeniu odsłuchowym.
Na początek
O
Occlusion - rodzaj powierzchni od której odbija się dźwięk (efekty odbicia od ścian wykonanych z betonu, stali, szkła, etc.).
Oktawa - zmiana wysokości dźwięku odpowiadająca podwojeniu częstotliwości.
output – wyjście, gniazdo wyjściowe, czyli koniec toru sygnału w danym urządzeniu lub programie.
Oversampling - patrz: nadpróbkowanie.Na początek
P
PAN - skrót od panorama - regulator pozornego położenia źródła dźwięku w przestrzeni odsłuchowej między głośnikami.
Pasmo przenoszenia - zakres częstotliwości przenoszonych i odtwarzanych przez dane urządzenie.
PCM (Pulse Code Modulation) - sposób konwersji sygnału analogowego na cyfrowy i na odwrót. PCM stosowane jest w większości kart muzycznych.
Płyta analogowa - płyta, na której analogowy sygnał dźwiękowy zapisywany jest w specjalnym rowku wyżłobionym na powierzchni.
Porta - potoczna nazwa analogowego magnetofonu wielośladowego, w którym nośnikiem zapisu jest standardowa kaseta compact. Magnetofony tego typu są od razu zintegrowane z konsoletą mikserską.
Post-fader - odsłuch lub pomiar sygnału po regulatorze siły głosu.
Półton - najmniejsza odległość między dźwiękami w muzyce, w systemie równomiernie temperowanym stanowi 1/12 oktawy.
Pre–fader - odsłuch lub pomiar sygnału przed regulatorem siły głosu.
Próbkowanie - okresowe dokonywanie pomiaru poziomu sygnału analogowego w celu przetworzenia go na impulsowy sygnał cyfrowy.
Przedwzmacniacz mikrofonowy (mic preamp, mic amp) - układ umożliwiający wzmocnienie sygnału z mikrofonu do poziomu liniowego.
Przesterowanie - stan uniemożliwiający liniowe przeniesienie sygnału.
Przetwornik AC - układ realizujący konwersję sygnału analogowego na cyfrowy (AC - analogowo-cyfrowy).
Przetwornik CA - układ realizujący konwersję sygnału cyfrowego na analogowy (CA - cyfrowo-analogowy).
Na początek
Q
Na początek
R
R-DAT (Rotary-DAT) - magnetofon cyfrowy z wirującymi głowicami. Z reguły magnetofony działające na tej zasadzie określane są potocznie jako DAT, gdyż praktycznie nie ma alternatywnego rozwiązania.
Release - powrót do poprzednich ustawień (w procesorach dynamicznych opóźnienie powrotu do wcześniejszego wzmocnienia po ustąpieniu przekroczenia progu).
RETURN - powrót, gniazdo umożliwiające wprowadzenie sygnału z powrotem z takich urządzeń jak reverb, delay, itp.
Reverb - pogłos.
RIFF - patrz: WAV.
Ripper - anglojęzyczne określenie programu do zgrywania ścieżek audio z płyt CD na inny nośnik.
RMS - wartość skuteczna napięcia.
Rozdzielczość próbkowania - wartość wyrażona w bitach, określająca precyzję, z jaką przybliżane są wartości poziomów sygnału analogowego.
Rwe - oporność wejściowa.
Rwy - oporność wyjściowa.
Na początek
S
Sample - patrz: próbka.
Sampling - patrz: próbkowanie.
S-DAT - magnetofon cyfrowy ze statycznymi głowicami. Jedynym wdrożonym rozwiązaniem magnetofonu tego typu był standard DCC.
SEND – wysyłka, gniazdo służące do posyłania sygnałów zmiksowanych za pośrednictwem potencjometrów AUX na urządzenia zewnętrzne, np. monitory sceniczne, efekt itp.
Sesja (session) - pobyt muzyków w studiu, podczas którego powstają nagrania.
SOLO - pojedynczy, w mikserach jest to przycisk umożliwiający realizatorowi odsłuchanie wybranego kanału.
Source - źródło sygnału.
SPDIF - specyfikacja złącza oraz sposobu przesyłania dźwięku w postaci cyfrowej, współosiowe stereofoniczne wejście lub wyjście.
Sub - przedrostek „pod-", najczęściej stosowany na określenie podgrupy.
Symetryczny (Balanced) - określenie rodzaju kabla, napięcia na dwóch przewodach, odseparowanych od masy, mają ten sam kształt i amplitudę, lecz przeciwne znaki „+" i „-". Zazwyczaj używany przy połączeniach z użyciem gniazd XLR lub 1/4" jack stereo.
Syntezator wavetable – urządzenie, układ karty muzycznej lub program realizujące przetwarzanie rozkazów MIDI, przy czym brzmienia instrumentów syntetyzowane są z próbek dźwięków.
Szum - napięcie zakłócające, zjawisko akustyczne wywołane sygnałami o nieuporządkowanych przebiegach w szerokim zakresie częstotliwości.
Szum kwantowania (szum granularny) - szum powstający na skutek niedokładności przebiegu sygnału cyfrowego, wynikającej z zaokrąglania (kwantowania) wartości próbek.
Szum spoczynkowy - szum wytwarzany przez urządzenie nieobciążone, bez doprowadzonego sygnału.
Ścieżka (track) - logiczna jednostka danych. Ścieżka może zawierać albo dane komputerowe, albo zapisany cyfrowo sygnał audio. Tym terminem określa się jeden utwór muzyczny.
Na początek
T
TDIF - Tascam Digital Inter Face - 8-śladowe wejście/wyjście cyfrowe.
Tercja - interwał muzyczny 1/3 oktawy.
THD (Total Harmonie Distortion) - wskaźnik poziomu zniekształceń nieliniowych.
Threshold - próg zadziałania, poziom napięcia poniżej (lub powyżej), którego pracować procesor dynamiczny.
Trim - strojenie, także ustawienie odpowiedniego poziomu wzmocnienia.
TRS - Tip-Ring-Sleeve - jack stereofoniczy 1/4" lub 1/8".
TS - Tip-Sleeve - jack monofoniczny 1/4" lub 1/8".
Twin VQ - algorytm kompresji danych dźwiękowych.
Na początek
U
Na początek
V
Volume - poziom głośności.
VQF - rozszerzenie plików skompresowanych algorytmem Twin VQ.
Na początek
W
WAV - rozszerzenie nazwy plików audio RIFF wykorzystywanych w systemie Windows (dane mogą być przechowywane w różnej postaci - np. skompresowane metodą MPEG Layer 3). Potocznie określa się tą nazwą typ plików.
WMA - rozszerzenie nazwy plików skompresowanych algorytmem Microsoft Audio.
Wzmacniacz - urządzenie wzmacniające moc sygnału doprowadzonego na jego wejście.
Na początek
X
XG MIDI - rozszerzona specyfikacja GM (rozszerzono liczbę instrumentów oraz poleceń MIDI) - opracowana przez firmę YAMAHA.
XLR - złącze symetryczne.
Na początek
Y
Na początek
Z
Zniekształcenia liniowe - zniekształcenia wprowadzające opóźnienia fazowe lub zakłócające pierwotny kształt widma sygnału.
Zniekształcenia nieliniowe - pojawiają się w sytuacji, w której dane urządzenie nie jest w stanie przetworzyć sygnału w sposób proporcjonalny, w skrajnych przypadkach doprowadzając do obcinania szczytów sygnału. Wskaźnikiem zniekształceń nieliniowych jest poziom indukujących się częstotliwości harmonicznych (patrz: THD).
Na początek
